آثار ديگري هم نوشت كه تنها عنوان برخي از آنها در دست است؛ عناويني كه ذكر شد، براي ارائهٴ تصويري از كارهاي او كافي است.
5. فـلانـدر
بـوكـلـس
ويلم بوكلس.1 مخترع هلندي روش بهتري براي نگهداري و بستهبندي ماهي، كه بهكار بستن آن پيامدهاي اقتصادي مهمي داشت و ((مسير تاريخ اروپا راتغيير داد)). مردي به اين نام وجود داشته كه نه يك ماهيگير ساده، بلكه مردي جوهردار بوده كه در سدهٴ چهاردهم در بيرفليه ميزيسته است، جايي كه در آن هنگام از شهرهاي مهم زيلاند هلند در نزديكي فليسينگن (فلوشينگ) بود.
در سال 1312 ويلم و خواهرش آدليز براي كليسايي كه مادرشان اليزابت در سال 1308 بنا كرده بود، كشيش معين كردند. براساس پژوهشي كه بايگان اسناد زيلاند در سال 1875 انجام داده، ويلم بوكلس در سال 1347 درگذشته، نه در سال 1397 كه اغلب چنين ثبت شده است.2 در مورد زندگي او اختلافنظر زيادي وجود دارد، چون همين تاريخهاي 1347 و 1397 براي تاريخ تولد او هم اظهار شده است. اگر سال 1397 تاريخ تولد او باشد، اين اختراع يك قرن تمام پس از آن صورت گرفته است. مثلاً در كتاب
راهنماي دارمشتات (1908)، تاريخ اين اختراع سال1420 نوشته شده است.
همينقدر درمورد اين شخص كافي است. اما به اختراعش بپردازيم كه تنها منحصر به نمكسود كردن ماهي نبود، چون نمك سود كردن از قرنها پيش متداول بود، حتي شايد در دوران باستان. اسنادي در بايگانيها از سدههاي يازدهم و دوازدهم دربارهٴ نمكسود كردن ماهي آزاد وجود دارد. احتمال دارد پيش از سدهٴ چهاردهم نيز تلاشهايي براي نگهداري و بستهبندي ماهي آزاد صورت گرفته باشد. روش بوكلس عبارت بود از نگهداري ماهي آزاد به روشي بهتر با پاك كردن شكم آن، بريدن قسمتهايي كه زود خراب ميشود، سپس نمكسود كردن ماهي پاككرده و بستهبندي آن در بشكه، به صورتي كه تا مدتها سالم ميماند و ميشد آنرا تا مسافتهاي دور حمل كرد.
اصطلاح تخصصي هلندي براي اين كار kaken است، كه واژهٴ فرانسهٴ caquer از آن مشتق شده و منشأ هلندي اختراع را تأييد ميكند.
درمورد اختراع بوكلس گزارشهاي زيادي از سدهٴ شانزدهم در دست است، از جمله از